Bakıda keçirilən Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşündə Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər Azərbaycanın regionda sülhün, təhlükəsizliyin və beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin olunmasına dair mövqeyini bir daha ortaya qoydu. Dövlətimizin başçısının çıxışında Ermənistanın keçmiş rəhbərliyinin məsuliyyəti, müharibə cinayətlərinə hüquqi qiymət verilməsi, beynəlxalq təşkilatların fəaliyyəti və beynəlxalq qərarların icra mexanizmlərinin yaradılması kimi mühüm məsələlər xüsusi yer tutdu.

Mövzu ilə bağlı fikirlərini AZƏRTAC-la bölüşən Milli Məclisin deputatı Vüqar İskəndərov qeyd edib ki, Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Ermənistanın keçmiş rəhbərliyinin və onların həyata keçirdiyi siyasətin nəticələrinin hüquqi-siyasi müstəvidə qiymətləndirilməsi zərurətidir. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan uzun illər ərzində işğalın, münaqişənin və onun ağır humanitar nəticələrinin fəsadları ilə üzləşib. Buna görə də müharibə cinayətlərinə yol vermiş şəxslərin məsuliyyət məsələsi yalnız siyasi bəyanatlar səviyyəsində qalmamalı, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri çərçivəsində qiymətləndirilməlidir.

Deputat vurğulayıb ki, Ermənistanın 2018-ci ildən sonrakı siyasi rəhbərliyinin fəaliyyəti də regionda sülhün bərqərar olması baxımından mühüm müzakirə mövzusu olub. Onun fikrincə, davamlı sülhə nail olmaq üçün əvvəlki dövrlərdən miras qalmış qarşıdurma siyasətindən uzaqlaşmaq, tarixi reallıqları qəbul etmək və qonşuluq münasibətlərini beynəlxalq hüquq əsasında qurmaq vacibdir. Sülh prosesi yalnız bəyanatlarla məhdudlaşmamalı, konkret siyasi addımlar və qarşılıqlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsi ilə müşayiət olunmalıdır.

V.İskəndərov Prezident İlham Əliyevin Avropa Şurası və Avropa Parlamenti ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərə də toxunaraq bildirib ki, beynəlxalq təşkilatların nüfuzu onların qəbul etdikləri qərarların obyektivliyindən, ardıcıllığından və beynəlxalq hüquqa münasibətindən asılıdır. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq institutlar ayrı-seçkilik və ikili standartlar təəssüratı yaradan yanaşmalardan çəkinməli, bütün dövlətlərə münasibətdə eyni hüquqi meyarları tətbiq etməlidirlər. Əks halda, bu qurumların etibarlılığı və münaqişələrin həllindəki rolu sual altına düşə bilər.

Deputat Bakıda hərbi cinayətlərdə ittiham olunan şəxslər üzərində keçirilmiş məhkəmə prosesinin əhəmiyyətini də xüsusi qeyd edib. O bildirib ki, Prezident İlham Əliyevin bu prosesi Nürnberq tribunalı ilə müqayisə etməsi müharibə cinayətlərinə hüquqi qiymət verilməsinin və cəzasızlıq mühitinin aradan qaldırılmasının əhəmiyyətini vurğulayır. Bununla belə, hər bir məhkəmə prosesinin legitimliyi onun konkret hüquqi prosedurlarına, sübutlara və ədalətli məhkəmə prinsiplərinə uyğunluğuna əsaslanır. Bu baxımdan, müharibə cinayətlərinin araşdırılması və təqsirli şəxslərin qanun qarşısında cavab verməsi həm ədalətin bərpası, həm də gələcəkdə oxşar hadisələrin qarşısının alınması üçün vacibdir.

Davamlı sülh beynəlxalq hüquqa və ədalətə əsaslanmalıdır

V.İskəndərov əlavə edib ki, Azərbaycanın münaqişə dövründə üzləşdiyi ağır itkilərə baxmayaraq, humanitar prinsiplərdən və hüquqi yanaşmadan çıxış etməsi mühüm siyasi mesajdır. Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan xalqının əzablarına səbəb olmuş şəxslərin səviyyəsinə enmədiklərini vurğulaması qisasçılıqla hüquqi məsuliyyət arasında fərqin qorunmasının vacibliyini göstərir. Ədalət şəxsi və ya kollektiv intiqamla deyil, qanunun aliliyi və hüquqi mexanizmlərlə təmin olunmalıdır.

Deputatın fikrincə, Prezidentin çıxışında səsləndirilən ən fundamental tezislərdən biri də BMT Təhlükəsizlik Şurasının və digər beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərar və qətnamələrin icrasını təmin edən təsirli mexanizmlərin yaradılması ilə bağlıdır. Beynəlxalq hüquq yalnız sənədlərdə təsbit edilən prinsiplərdən ibarət olmamalı, onların həyata keçirilməsini təmin edən real vasitələrlə dəstəklənməlidir. Əks halda, qəbul edilmiş qərarların icrasız qalması münaqişələrin uzanmasına, beynəlxalq hüquqa inamın zəifləməsinə və yeni qarşıdurmaların yaranmasına şərait yarada bilər.

“AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər təkcə Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri kontekstində deyil, bütövlükdə beynəlxalq münasibətlər sistemində ədalət, məsuliyyət və hüquqi öhdəliklərin icrası məsələləri baxımından əhəmiyyət daşıyır. Davamlı sülhün təmin olunması üçün münaqişələrin səbəbləri aradan qaldırılmalı, müharibə cinayətlərinə hüquqi qiymət verilməli və beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icrası üçün işlək mexanizmlər formalaşdırılmalıdır. Bu prinsiplər yalnız regionda deyil, qlobal miqyasda da sülhün və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinin əsas şərtləridir”, - deyə Milli Məclisin deputatı vurğulayıb.