Son illər səhiyyə sahəsində rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi genişlənir. Xüsusilə süni intellekt (Sİ) sistemlərinin tibbdə istifadəsi diaqnostika, müalicə planlaşdırılması və profilaktika istiqamətlərində mühüm nəticələr verir. Bu texnologiyaların fitoterapiyaya – yəni dərman bitkiləri ilə müalicə sahəsinə inteqrasiyası isə yeni tibbi imkanlar açır.

Fitoterapiya minilliklər boyu müxtəlif xalqların ənənəvi təbabətində tətbiq edilib və bu gün də geniş istifadə olunur. Lakin müasir dövrdə əsas prioritet məsələlərdən biri bitki mənşəli preparatların elmi əsaslandırılması, təhlükəsizliyi və standartlaşdırılmasıdır. Süni intellekt bu istiqamətdə mühüm rol oynayır.
Süni intellekt sistemləri minlərlə dərman bitkisinin kimyəvi tərkibi, farmakoloji xüsusiyyətləri və klinik təsiri barədə məlumatları qısa müddətdə analiz edə bilir. Bu isə hansı bitkinin hansı patoloji vəziyyətdə daha effektiv olduğunu daha dəqiq müəyyən etməyə imkan verir. Eyni zamanda, bitki komponentlərinin digər dərman vasitələri ilə qarşılıqlı təsiri əvvəlcədən qiymətləndirilə bilir ki, bu da mümkün yan təsirlərin və arzuolunmaz reaksiyaların qarşısının alınmasına xidmət edir.
Tibbi baxımdan xüsusi əhəmiyyət kəsb edən məsələlərdən biri fərdiləşdirilmiş yanaşmadır. Hər bir insanın yaşı, yanaşı xəstəlikləri, hormonal vəziyyəti və həyat tərzi fərqlidir. Süni intellekt alqoritmləri bu məlumatları inteqrasiya edərək fərdi xüsusiyyətlərə uyğun bitki tərkibli preparatların seçilməsinə kömək edir. Bu isə müalicənin effektivliyini artırmaqla yanaşı, riskləri minimuma endirir.
Bundan əlavə, süni intellekt texnologiyaları fitopreparatların keyfiyyətinə nəzarətdə də tətbiq olunur. Spektral analiz və rəqəmsal identifikasiya sistemləri vasitəsilə bitki xammalının autentikliyi və aktiv maddələrin konsentrasiyası yoxlanılır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, süni intellekt müalicə prosesində effektiv köməkçi vasitədir, lakin klinik qərarvermədə həkimi əvəz etmir. Bitki mənşəli preparatların qəbulu mütləq tibbi nəzarət altında aparılmalıdır.
Süni intellekt texnologiyalarının fitoterapiyaya tətbiqi bu sahənin elmi əsaslarının gücləndirilməsinə, təhlükəsizliyin artırılmasına və müasir səhiyyə sisteminə inteqrasiyasına mühüm töhfə verir. Gözlənilir ki, yaxın illərdə bu istiqamətdə aparılan tədqiqatlar daha da genişlənəcək və fitoterapiya rəqəmsal tibbin ayrılmaz hissəsinə çevriləcək.

Məlahət Qəhrəmanova
Tibb elmləri doktoru, Azərbaycan “Fitoterapevtlər” İctimai Birliyinin sədri, "Nərgiz” klinikasının direktoru