Azərbaycan güləş məktəbi həmişə dünya arenasındakı mövqeləri ilə seçilib. Xüsusilə yeniyetmələr arasında təşkil olunan beynəlxalq yarışlar ölkəmizin idman potensialını dəyərləndirmək üçün əsas meyarlardandır. Paytaxtımızda müxtəlif illərdə keçirilən U-17 (yeniyetmələr) dünya çempionatları milli komandamızın inkişaf dinamikasını və ya mövcud probelmlərini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

2012-ci il Bakı Dünya Çempionatı: Həmin dövrdə Azərbaycan yeniyetmə güləşçiləri doğma azarkeşlər qarşısında son dərəcə yüksək əzm və nəticə göstərmişdilər. Komanda ümumi medal sayına və keyfiyyətinə görə dünya miqyasında liderlərdən biri olmuş, komanda hesabında (xüsusilə ayrı-ayrı güləş növləri üzrə) zirvəni fəth etmişdi.
Xüsusilə 2012-ci ildə Bakıda keçirilən U17 dünya çempionatı Azərbaycan güləşi üçün tarixi nəticə ilə yadda qalıb. Yarışda sərbəst güləş, yunan-Roma güləşi və qadın güləşi növləri üzrə komanda nəticələri belə olub:
Sərbəst güləş üzrə
Azərbaycan I yer,
Rusiya II yer,
İran III yer;
yunan-Roma güləşi üzrə
Azərbaycan I yer,
İran II yer,
Rusiya III yer;
qadın güləşi üzrə
Yaponiya I yer,
Çin II yer,
Azərbaycan III yerə layiq görülmüşdür.
Ev sahibi komanda həmin yarışda ümumilikdə 19 medal (9 qızıl, 5 gümüş, 5 bürünc) qazanaraq turnirin ən uğurlu ölkələrindən biri olub.
2026-cı il Bakı Dünya Çempionatı: Milli Gimnastika Arenasında baş tutan cari ilin mundialında Azərbaycan yığması ümumilikdə 7 medal (4 gümüş, 3 bürünc) əldə etdi.
Çempionatın güləş növləri üzrə komanda hesabında ilk sıralarda qərarlaşan ölkələr və topladıqları xallar aşağıdakı kimidir:

1. Yunan-Roma güləşi (İyul 27–29)
Yarışın ilk günlərində keçirilən yunan-Roma güləşi üzrə mübarizənin nəticələrinə əsasən Azərbaycan yığması yüksək nəticə göstərərək dünya ikincisi olmuşdur:
1-ci yer: Rusiya – 127 xal
2-ci yer: Azərbaycan – 107 xal (3 gümüş, 3 bürünc medal)
3-cü yer: İran – 96 xal
4-cü yer: Özbəkistan – 85 xal
5-ci yer: Ukrayna – 79 xal (çoxluq göstəricisinə görə)



2. Qızlar güləşi (Qadın güləşi)
Qızlar arasında keçirilən yarışlarda ABŞ komandası liderliyi əldə etmişdir:
1-ci yer: ABŞ – 167 xal
2-ci yer: Hindistan – 132 xal
3-cü yer: Yaponiya – 126 xal
4-cü yer: Türkiyə – 80 xal
5-ci yer: Ukrayna – 71 xal

3. Sərbəst güləş (Avqust 1–2)
Çempionatın son günlərində baş tutan sərbəst güləş yarışlarının nəticələrinə əsasən ilk beşlik aşağıdakı kimi formalaşmışdır:
1-ci yer: Rusiya – 146 xal
2-ci yer: İran – 145 xal
3-cü yer: Hindistan – 123 xal
4-cü yer: Özbəkistan – 101 xal
5-ci yer: Qazaxıstan – 93 xal

2026-cı İldə Zəif Nəticənin və "Qızıl Qıtlığının" Əsas Səbəbləri Nələrdir?

Mütəxəssislərin və federasiya rəsmilərinin təhlillərinə görə, 2026-cı ildə ev sahibi olmasına baxmayaraq, Azərbaycan yeniyetmələr yığmasının qızıl medala həsrət qalması və ümumi nəticələrin gözləntiləri doğrultmaması bir neçə obyektiv və subyektiv amillə bağlıdır:
Psixoloji Təzyiq və Ev Sahibliyi Faktorunun Əks Reaksiyası: Doğma azarkeş önündə çıxış etmək gənc idmançılar üçün böyük psixoloji yük yaradır. İdmançıların həlledici final görüşlərində (məsələn, son gündə sərbəst güləşdə finala çıxan İbrahim Həsənovun və digər yunan-Roma güləşçilərimizin həlledici qarşılaşmalarda məğlub olması) məhz həyəcan və məsuliyyət yükünün öhdəsindən gələ bilməməsi əsas rol oynadı.
Rəqib Ölkələrdə Sürətli İnkişaf və Seleksiya İşləri: ABŞ, Rusiya (neytral statusda və ya milli komanda ilə), İran və Yaponiya kimi güləş nəhəngləri U-17 yaş qrupunda elmi-metodiki bazanı gücləndirib, erkən yaş qruplarında kütləvi seleksiya işlərini maksimum səviyyəyə çatdırıblar. Azərbaycanın regionlardakı uşaq-gənclər idman məktəblərində isə kadr və maddi-texniki baza baxımından axsamalar mövcuddur.
Taktiki Hazırlıq və Əzmkarlıq Çatışmazlığı: Final qarşılaşmalarında idmançılarımızın son saniyələrdə üstünlüyü əldən verməsi və ya fiziki dözümlülük (kardio) baxımından rəqiblərdən geri qalması məşqçilər korpusunun hazırlıq prosesində bəzi boşluqlara yol verdiyini göstərir.

"Zəif çıxış etdik, ancaq gücsüz deyilik. Sadəcə, psixoloji hazırlıq və taktiki intizamda buraxılan səhvlər nəticələrə birbaşa təsir etdi."
2012-ci ilin qızıl ənənələrindən 2026-cı ilin gümüş və bürünc bolluğuna (lakin qızılsız yekununa) gedən yol onu göstərir ki, Azərbaycan güləşi yalnız istedada deyil, həm də sistemli idman elminə, güclü uşaq güləş akademiyalarına və psixoloji dəstək mexanizmlərinə yatırım etməlidir. Əks halda, ev sahibi kimi qazanılan 7 medal aldadıcı rəqəm olaraq qalacaq və gələcək böyük yığmalar üçün ciddi təhlükə siqnalı olacaqdır

Dilqəm Quliyev,
pedaqogika üzrə elmlər doktoru, professor,
güləş üzrə mütəxəsis, “İdmançı” qəzetinin baş redaktoru.