Suveren Azərbaycanın Xocalısı: tarixi yaddaş, informasiya diplomatiyası və qayıdış




XX əsrin sonlarında baş vermiş ən ağır humanitar faciələrdən biri olan Xocalı soyqırımı təkcə hərbi-siyasi hadisə deyil, həm də informasiya cəmiyyəti müstəvisində qiymətləndirilməli olan mühüm tarixi faktdır. 1992-ci il fevralın 26-da birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Xocalıda dinc əhaliyə qarşı törədilmiş kütləvi qırğın bu regionun tarixində silinməz iz buraxıb.

Hadisənin baş verdiyi dövrdə qlobal informasiya infrastrukturu və kommunikasiya imkanları məhdud olduğundan faciə barədə məlumatların dünya ictimaiyyətinə operativ və obyektiv şəkildə çatdırılması çətin olub. Bu səbəbdən Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq miqyasda tanınması uzun illər ərzində sistemli informasiya mübarizəsi tələb edib. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, informasiya cəmiyyətində hər hansı hadisənin beynəlxalq səviyyədə qəbul olunması yalnız faktoloji əsaslarla deyil, həm də düzgün qurulmuş kommunikasiya strategiyası, media diskursu və siyasi narrativlərlə şərtlənir.
Sonrakı dövrdə rəqəmsal texnologiyaların və sosial medianın inkişafı Xocalı həqiqətlərinin daha geniş auditoriyaya çatdırılması üçün yeni imkanlar yaradıb. Müxtəlif dillərdə elektron resursların hazırlanması, sənədli filmlərin çəkilməsi, beynəlxalq konfrans və simpoziumların təşkili, sosial media kampaniyalarının keçirilməsi bu istiqamətdə mühüm rol oynayıb. İnformasiya diplomatiyası müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təsirli alətə çevrilərək Xocalı hadisəsinə bir sıra ölkələrin qanunverici orqanlarında siyasi-hüquqi qiymət verilməsi prosesinə töhfə verib.


Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası isə Xocalı ilə bağlı tarixi ədalətin təmin olunması baxımından yeni mərhələ açıb. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ardıcıl siyasi və hərbi strategiya nəticəsində ölkəmizin suverenliyi tam təmin edilib, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinə başlanılıb. Xocalının azad edilməsi Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşında xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, bu, təkcə hərbi qələbə deyil, həm də ədalətin və beynəlxalq hüququn təntənəsidir.
Hazırda Xocalıda infrastruktur layihələrinin icrası, yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına mərhələli qayıdışı suverenliyin real təzahürüdür. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlər Xocalı şəhərinin sosial-iqtisadi dirçəlişinə və tarixi ədalətin bərpasına xidmət edir.
Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq aləmdə tanıdılmasında Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə başladılan “Xocalıya ədalət!” beynəlxalq kampaniyası xüsusi yer tutur. Bu təşəbbüs çərçivəsində müxtəlif ölkələrdə maarifləndirmə tədbirləri, sərgilər, konfranslar və aksiyalar təşkil olunub, faciə qurbanlarının xatirəsi yad edilib. Kampaniya Xocalı soyqırımı haqqında həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, tarixi ədalətin tanınması və beynəlxalq hüquqi-siyasi qiymətin verilməsi istiqamətində mühüm platformaya çevrilib.
Beləliklə, Xocalı faciəsi informasiya cəmiyyəti kontekstində yalnız tarixi hadisə deyil, həm də qlobal kommunikasiya, kollektiv yaddaş və informasiya təhlükəsizliyi məsələlərinin aktual nümunəsidir. Müasir dövrdə həqiqətlərin beynəlxalq miqyasda tanınması məqsədyönlü və ardıcıl informasiya siyasətini zəruri edir. Azərbaycanın suverenliyinin bərpası, Xocalının azad olunması və sakinlərin doğma yurdlarına qayıdışı isə tarixi ədalətin tam olaraq təmin olunmasıdır.

Zamin Zeynal,
Müasir İnternet Resuslarının İnkişafı İctimai Birliyinin sədri