XX əsrin əvvəlində Bakı Türküstan üçün yenilikçi ideya mərkəzi rolunu oynayırdı.

Məhz XX əsrin başlanğıcında bu münasibətlər yeni məzmun qazanıb.

Cəlil Məmmədquluzadənin 1906-cı ildən nəşr etdirdiyi “Molla Nəsrəddin” jurnalı yalnız Azərbaycanda deyil, İran, Türkiyə və Mərkəzi Asiyada ictimai fikrə ciddi təsir göstərirdi.



Son tədqiqatlar onun Özbəkistanda maarifçi və satirik mətbuatın, xüsusilə “Mushtum” kimi nəşrlərin formalaşmasına təsir göstərdiyini ortaya qoyur. Özbək ziyalıları Sufizadə, Əczi və Avloni kimi müəlliflər Azərbaycan mətbuatı ilə geniş intellektual əlaqələrdə olublar.

Bu, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin çox maraqlı başqa bir tərəfidir.

Bir əsr əvvəl ideyalar da bugünkü rəqəmsal informasiyanın hərəkət etdiyi kimi sərhədləri keçirdi. Bakı mətbuatında dərc olunan maarifçi fikirlər Türküstana çatır, orada yeni ictimai müzakirələr və yeni nəşrlər yaradırdı.

Bu mənada Azərbaycan XX əsrin əvvəlində təkcə neft və sənaye mərkəzi deyildi. Bakı eyni zamanda türk və müsəlman dünyasının modernləşmə ideyalarının istehsal olunduğu əsas mərkəzlərdən biri idi.

Tahir Mirkişili

Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi üzvü