Azərbaycanla Özbəkistan arasında münasibətlərdən danışarkən adətən ortaq dil, mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və türk dünyasına mənsubiyyət ön plana çəkilir. Bütün bunlar doğrudur. Eyni zamanda əlavə etmək lazımdır ki, iki qardaş xalq arasındakı əlaqələrin tarixinə daha dərindən baxdıqda görürük ki, bu münasibətlər yalnız mənəvi yaxınlıqdan ibarət olmayıb. Onların əsasında əsrlər boyu davam edən ticarət, bilik mübadiləsi, ədəbi təsir, maarifçilik, insan kapitalının hərəkəti və qarşılıqlı iqtisadi maraqlar dayanıb.



Bu yazıda biz iki xalqı birləşdirən qədim iqtisadi əlaqədən bəhs edəcəyik. Bu tarixin ən maraqlı maddi sübutlarından biri bu gün Bakının mərkəzində — İçərişəhərdə BUXARA KARVANSARAYI-dır.

XV əsrin sonunda Şamaxı darvazasından şəhərə daxil olan əsas ticarət magistralının üzərində Buxara karvansarayı tikilmişdi. Karvansarayın 18 hücrəsi, səkkizguşəli həyəti var idi və bura ticarət əməliyyatlarından sonra tacirlərin və səyyahların görüşdüyü məkan kimi fəaliyyət göstərirdi. Abidənin Mərkəzi Asiyadan gələn tacirlərin istifadəsində olduğu rəsmi mənbələrdə də qeyd edilir.

Bu faktın iqtisadi mənası daha böyükdür. Karvansaray orta əsrlərin sadəcə mehmanxanası deyildi. O, həmin dövrün logistika mərkəzi, anbarı, ticarət platforması, informasiya mübadiləsi nöqtəsi və biznes şəbəkəsi idi.

Deməli, bugünkü terminlərlə desək, Bakı ilə Buxara arasında əsrlər əvvəl də iqtisadi koridor mövcud idi.

Tarixin maraqlı paraleli də məhz buradadır: XV əsrdə Buxaradan gələn tacir Bakıda karvansarayda dayanırdısa, XXI əsrdə Özbəkistandan gələn yük Azərbaycan üzərindən Avropa bazarlarına doğru hərəkət edir.

Marşrutların texnologiyası dəyişib, iqtisadi coğrafiyanın məntiqi isə qalıb.

Tahir Mirkişili

Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi üzvü