Qələbənin görünməyən qəhrəmanları: 44 günün ağ xalatlı fədailəri

Hər il sentyabrın 27-si Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi bir tarix kimi qeyd olunur. Bu gün sadəcə təqvimdəki bir tarix deyil. Bu tarix otuz ilə yaxın davam edən işğalın yaratdığı ağrının, itirilmiş torpaqlara qayıdış arzusunun, milli iradənin və Vətən uğrunda canından keçən insanların xatirəsinin simvoludur.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan tarixinin taleyüklü səhifələrindən birini açdı. 44 gün davam edən müharibə cəmiyyətin bütün təbəqələrini eyni mənəvi məqsəd ətrafında birləşdirdi. Əsgər səngərdə, zabit döyüş meydanında, müəllim məktəbdə, jurnalist informasiya cəbhəsində, həkim isə yaralıların yanında öz missiyasını yerinə yetirirdi. Hər kəs öz yerində Vətən qarşısında məsuliyyət daşıyırdı.
Bu baxımdan 27 Sentyabr həm də insan fədakarlığının müxtəlif təzahürlərini xatırlamaq üçün bir gündür.
2020-ci il dekabrın 2-də Azərbaycan Prezidentinin sərəncamı ilə 27 Sentyabr — Anım Günü elan edildi. Həmin gündən etibarən bu tarix şəhidlərin əziz xatirəsinin ehtiramla yad edildiyi, onların həyat yolunun və Vətən qarşısındakı xidmətlərinin gələcək nəsillərə çatdırıldığı mənəvi yaddaş gününə çevrildi.

Anım Günü hüznlə qürurun qovuşduğu gündür.

Bu gün şəhid məzarları önündə yandırılan şamların işığında anaların göz yaşları, ataların susqunluğu, övladların həsrəti görünür. Şəhidlərin adları səsləndikcə 44 günün hər anı, hər itkisi, hər ağrısı yenidən xatırlanır. Lakin bu xatirənin içində başqa bir duyğu da var — minnətdarlıq. Çünki Vətən uğrunda həyatını qurban verən hər bir insan xalqın yaddaşında öz ömründən daha uzun bir yol yaşayır.



Səngərin görünməyən qəhrəmanları

44 günlük müharibədən danışarkən diqqət çox vaxt döyüş meydanına, əsgərin şücaətinə və hərbi əməliyyatlara yönəlir. Lakin müharibənin görünən cəbhəsinin arxasında başqa bir cəbhə də vardı. Bu cəbhədə ağ xalatlı insanlar — həkimlər, tibb işçiləri, feldşerlər, tibb bacıları və sanitarlar gecə-gündüz həyat uğrunda mübarizə aparırdılar.
Onların silahı skalpel, stetoskop, tibbi avadanlıq və ən başlıcası, insan həyatını xilas etmək iradəsi idi.
Döyüş meydanında güllə səsi kəsilməmiş həkimlər yaralı əsgərlərə doğru qaçırdılar. Bəzən onların qarşısında saniyələrlə ölçülən zaman, bəzən ağır yaralanmış bir gəncin həyatı dayanırdı. Hər saniyə qərar tələb edirdi. Həkim üçün yaralının adı, rütbəsi, doğulduğu rayon və ya hansı ailənin övladı olması həmin anda ikinci dərəcəli idi. Qarşısında sadəcə bir insan həyatı vardı.
Və o həyat yaşamalı idi.
Müharibə şəraitində çalışan həkimlərin fədakarlığı yalnız tibbi yardım göstərməklə məhdudlaşmırdı. Onlar öz təhlükəsizliklərini ikinci plana keçirərək yaralıların olduğu ərazilərə gedir, ağır şəraitdə ilkin tibbi yardım göstərir, onların daşınmasını və müalicəsini təmin edir, bəzən isə bir insanın həyata qayıtması üçün öz həyatlarını riskə atırdılar.
Ağ xalat həmin günlərdə yalnız peşə rəmzi deyildi. O, vicdanın, mərhəmətin və Vətən qarşısında mənəvi məsuliyyətin rəmzinə çevrilmişdi.
Bir tərəfdə əsgər Vətənin torpağını qoruyurdu, digər tərəfdə həkim Vətənin oğlunun həyatını qoruyurdu.
Biri səngərdə torpağı müdafiə edirdi, digəri yaralı bədəni həyata qaytarmağa çalışırdı.
Bu iki missiyanın ortaq adı isə Vətən idi.

İnsan həyatının keşiyində



Müharibə yalnız silahların qarşılaşması deyil. Müharibə həm də insanın öz vicdanı ilə sınağıdır. Belə zamanlarda həkimin peşə andı daha böyük mənəvi məna qazanır. Çünki hərbi xəstəxananın qapısından daxil olan hər yaralı əsgər yalnız tibbi yardım gözləyən xəstə deyil, ailəsinin, anasının, atasının, övladının ümidi idi.
Həkim həmin ümidin keşiyində dayanırdı.
Bəzən gecənin səssizliyini təcili yardım maşınının səsi pozurdu. Bəzən bir neçə dəqiqə ərzində əməliyyat otağı hazırlanırdı. Bəzən yorğun gözlər səhərin açıldığını belə hiss etmirdi. Amma iş davam edirdi. Çünki müharibə dayanmadığı kimi, həyat uğrunda mübarizə də dayanmırdı.
Bu mənzərənin arxasında çoxlu adsız qəhrəmanların hekayəsi dayanır.
Onlar bəlkə də kameraların qarşısına çıxmadılar. Onların şəkilləri hər gün ekranlarda görünmədi. Lakin bir əsgərin həyata qayıtmasında, bir ananın övladına qovuşmasında, bir uşağın atasının səsini yenidən eşitməsində onların zəhməti vardı.
Ona görə də 27 Sentyabr yaddaşında şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsi ilə yanaşı, müharibə zamanı insan həyatını qorumaq üçün çalışan tibb işçilərinin fədakarlığı da öz layiqli yerini tutmalıdır.



Milli həmrəyliyin mənəvi gücü

44 günlük müharibə Azərbaycan cəmiyyətində milli həmrəyliyin gücünü də nümayiş etdirdi. Cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri vahid məqsəd ətrafında birləşərək ordunun və dövlətin yanında oldu. Bu həmrəylik yalnız siyasi və ictimai müstəvidə deyil, gündəlik həyatın ən müxtəlif sahələrində də özünü göstərirdi.
Həkimlər üçün bu həmrəylik şəhid və yaralıların taleyinə münasibətdə xüsusi məna daşıyırdı. Çünki onlar müharibənin nəticələrini ən yaxından görən insanlardan idilər. Bir tərəfdə həyatını itirən gənc, digər tərəfdə ağır yaralanan əsgər, başqa bir tərəfdə onun ailəsinin göz yaşları...
Həkim bu mənzərənin içində həm peşəkar, həm də bir vətəndaş kimi dayanırdı.
Bu səbəbdən 44 günlük müharibənin qəhrəmanlıq salnaməsi yalnız hərbi tarix kimi deyil, həm də böyük mənəvi səfərbərlik nümunəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Əsgərdən həkimə, xilasedicidən müəllimə, jurnalistdən könüllüyə qədər hər kəsin öz cəbhəsi vardı.

Şəhidlər unudulmur

Anım Gününün əsas mənası da məhz buradadır: xatırlamaq.
Xatırlamaq — yalnız keçmişə baxmaq deyil. Xatırlamaq həm də gələcək qarşısında məsuliyyət daşımaqdır.
Şəhidlərin adlarını yaşatmaq, onların həyat yolunu öyrənmək, ailələrinə ehtiram göstərmək, qazilərimizin və müharibə veteranlarının əməyini qiymətləndirmək, Vətən naminə göstərilən fədakarlıqları gələcək nəsillərə çatdırmaq milli yaddaşın qorunmasının vacib hissəsidir.
Bu yaddaşda əsgərin qəhrəmanlığı ilə həkimin fədakarlığı, şəhidin müqəddəs xatirəsi ilə qazinin həyat mübarizəsi bir-birindən ayrı deyil.
Çünki Vətən yalnız torpaq deyil.
Vətən həm də onun uğrunda döyünən ürəklər, çəkilən zəhmətlər, axıdılan göz yaşları, edilən dualar və yaşatmaq üçün göstərilən sonsuz səylərdir.
27 Sentyabr bizə bir daha xatırladır ki, tarix yalnız qalibiyyətlərlə deyil, həmin qalibiyyətlərin arxasında dayanan insan taleləri ilə yazılır. O talelərin hər birində bir ailənin həsrəti, bir ananın duası, bir atanın qüruru, bir övladın nisgili, bir əsgərin cəsarəti və bir həkimin insan həyatına sədaqəti var.
Bu gün şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyərkən onların xatirəsinin əbədi yaşadılmasının məsuliyyətini də dərk edirik.
Onların başladığı yol yaddaşdan gələcəyə uzanır.
Və bu yolun ən mühüm işarələrindən biri 27 Sentyabrdır.
Bu tarix hər il bizə eyni həqiqəti pıçıldayır:
Vətən uğrunda göstərilən fədakarlıq unudulmur.
İnsan həyatı uğrunda aparılan mübarizə unudulmur.
Şəhidlərin adı unudulmur.
Bir sözlə, 27 Sentyabr — həm hüznümüzün, həm qürurumuzun, həm də milli yaddaşımızın günüdür.



İlqar Ağabəyov,
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, həkim- travmatoloq